Η Θεία Λατρεία ως Μορφωτικό Αγαθό

Τη Δεύτερα 21.03.2016 το Τμήμα Θεολογίας ΑΠΘ σε συνεργασία με το Εργαστήριο Παιδαγωγικής του ιδίου Τμήματος διοργάνωσαν επιστημονική ημερίδα με θέμα «Η Θεία Λατρεία ως Μορφωτικό Αγαθό. Προσεγγίζοντας τη Σημασία της στη Διαδικασία της Αγωγής και της Παιδείας». Η ημερίδα πραγματοποιήθηκε στην αίθουσα του Εργαστηρίου Παιδαγωγικής του Τμήματος Θεολογίας ΑΠΘ. Στη θεματική της και στους κύριους προβληματισμούς εισήγαγε το ακροατήριο ο κ. Παναγιώτης Σκαλτσής, Καθηγητής Λειτουργικής και Πρόεδρος του Τμήματος Θεολογίας ΑΠΘ, ο οποίος και επεσήμανε ότι το λειτουργικό γεγονός βιούμενο στην Εκκλησία μπορεί να να φωτίζει τον δρόμο και τους προσανατολισμούς των νέων για μία καινούργια ζωή κι ένα κόσμο μεταμορφωμένο από την εν Αγίω Πνεύματι δύναμη του σαρκωθέντος, σταυρωθέντος και αναστάντος Χριστού και τη χάρη των ενεργειών του Τριαδικού Θεού. Στη συνέχεια, τον λόγο πήρε ο π. Νικόδημος Σκρέττας-Πλεξίδας, Αναπλ. Καθηγητής Λειτουργικής και Ιστορίας και Θεολογίας της Λατρείας στο Τμήμα Ποιμαντικής και Κοινωνικής Θεολογίας ΑΠΘ, ο οποίος και ανέπτυξε το θέμα «Λειτουργημένη Ζωή. Λειτουργημένοι Άνθρωποι». Στην εισήγησή του έγινε μνεία στο γεγονός, ότι η θεία λειτουργία είναι το διδακτήριο των πρακτικών αρετών, αλλά και των μυστικών βιωμάτων και των θεολογικών πτήσεων, για τον άνθρωπο. Η επόμενη εισήγηση με θέμα «η “κιβωτός” των κειμένων και ο ρόλος του δασκάλου» έγινε από την κα. Άννα Κόλτσιου-Νικήτα, Καθηγήτρια Αρχαίων Ελληνικών της Ιουδαϊκής και της Χριστιανικής Γραμματείας στο Τμήμα Θεολογίας ΑΠΘ. Μεταξύ των άλλων, η ομιλήτρια τόνισε, ότι τα κείμενα της Θείας Λατρείας είναι Ιερά κείμενα, υπομνηματιστικά, λογοτεχνικά, λατρευτικά. Τα κείμενα αυτά θα πρέπει να αξιοποιηθούν και να αναδειχθούν στην εκπαιδευτική πράξη. Ωστόσο, οι μαθητές καλούνται να συνδέσουν τα κείμενα αυτά με τις εμπειρίες τους και όχι να ευθυγραμμιστούν με το νόημα που ο δάσκαλος πιστεύει ή νομίζει ότι κρύβει το κείμενο. Ο επίτιμος προσκεκλημένος της ημερίδας, κ. Michael Meyer-Blanck, καθηγητής Θρησκευτικής Παιδαγωγικής στο Πανεπιστήμιο της Βόννης, ανέπτυξε το θέμα Sign, Form and the Quest for Meaning. Liturgical Learning in a Lutheran Perspective” («Σημεία, Μορφή, και η Αναζήτηση για Νόημα. Λειτουργική Αγωγή μέσα από μία Λουθηρανική Προοπτική»). Ανάμεσα στα άλλα, υπογράμμισε ότι όσο πιο πολύπλοκη καθίσταται η κοινωνική ζωή, τόσο περισσότερο προβάλλει η ανάγκη για τα μέλη της να βρουν έναν αξιακό προσανατολισμό για τη ζωή τους. Προς την κατεύθυνση αυτή μπορεί να συμβάλλει η λειτουργική ζωή της εκκλησίας. Το τυπικό και οι συμβολισμοί δεν συνιστούν μόνο την έκφραση της χριστιανικής πίστης και της αλήθειας. Ταυτόχρονα είναι μία ευκαιρία για διδασκαλία και μάθηση, μέσω της οποίας οι μαθητές έχουν τη δυνατότητα να οικοδομήσουν έναν προσανατολισμό στη ζωή τους.

Η δεύτερη συνεδρία της Ημερίδας ξεκίνησε με την ομιλία της κας. Βασιλικής Μητροπούλου, Επίκουρης Καθηγήτριας Διδασκαλίας του Μαθήματος των Θρησκευτικών στην Εκπαίδευση με Χρήση των Νέων Τεχνολογιών, στο Τμήμα Θεολογίας ΑΠΘ. Η εισηγήτρια παρουσίασε τα ψηφιακά βιβλία του Μαθήματος των Θρησκευτικών όλων των τάξεων, στα οποία συμπεριλαμβάνονται λειτουργικά κείμενα είτε μέσα στο κύριο σώμα τους είτε ως πρόσθετο/συμπληρωματικό υλικό. Ακολούθησε η εισήγηση που εκφώνησε η κα. Μαρίας Ράντζου, Επίκουρη Καθηγήτρια Κατηχητικής και Χριστιανικής Παιδαγωγικής στο Τμήμα Θεολογίας ΑΠΘ, με θέμα «Η Θεία Λατρεία ως Περιεχόμενο της Κατήχησης». Επισημάνθηκε ότι τα θεμέλια της Ορθόδοξης Κατήχησης εντοπίζονται στη Θεία Λατρεία, και μάλιστα στη Θεία Ευχαριστία. Ο βασικός σκοπός μιας σύγχρονης Λειτουργικής Κατήχησης είναι να γνωρίσουν και να βιώσουν οι νέοι άνθρωποι το μυστήριο της Θείας Ευχαριστίας· προς την κατεύθυνση αυτή συνεισφέρουν τα μέγιστα και οι μεταφράσεις της Θείας Λειτουργίας, οπτικοακουστικό υλικό σχετικά με τα μυστήρια της Εκκλησίας, όπως επίσης και βιβλία για τις ιερές ακολουθίες, τα οποία γράφονται ειδικά για τα παιδιά. Τέλος, η Ημερίδα ολοκληρώθηκε με την εισήγηση του κ. Αθανασίου Στογιαννίδη, Επίκουρου Καθηγητή Σχολικής Παιδαγωγικής και Διδακτικής Μεθοδολογίας του Μαθήματος των Θρησκευτικών στο Τμήμα Θεολογίας ΑΠΘ. Το θέμα της εισήγησης ήταν: «Ο ερμηνευτικός χαρακτήρας των Συμβόλων της Θείας Λατρείας στο Μάθημα των Θρησκευτικών». Επισημάνθηκε ότι μέσα στην ποικιλία των νοηματοδοτήσεων που προσφέρεται στις μέρες μας, τα παιδιά έχουν κάθε δικαίωμα να γνωρίσουν έναν ορίζοντα προσανατολισμού, μία θεωρία για τον κόσμο και τον άνθρωπο. H Ορθόδοξη Εκκλησία έχει τη δική της πρόταση ζωής για τον άνθρωπο, η οποία οικοδομείται πάνω στην αγιοπνευματική της εμπειρία και απεικονίζεται στα σύμβολα της λατρευτικής της ζωής.